Stedelijk Museum Vianen

Jeroen Hermkens – Vianen m/v/x
2023-07-22 - 2023-10-29 | Stedelijk Museum Vianen, Voorstraat 97, Vianen
Man, vrouw of non-binair. Op verzoek van het Stedelijk Museum Vianen heeft Jeroen Hermkens (1960) kunstwerken van een aantal interseksuele modellen gemaakt. Ze worden getoond tussen de van hem bekende naakten van mannen en vrouwen. Eerder was er de tentoonstelling ‘Ode aan de Beemstervrouw’ in Purmerend. Rond deze presentatie ontstond vorig jaar veel commotie. Het motto van de tentoonstelling in Vianen: een ‘ode aan diversiteit’. Je mag zijn wie je bent.
Op de tentoonstelling zijn schilderijen, litho’s, beelden en keramiek van Jeroen Hermkens te zien. Voor het eerst laat Hermkens ook bronzen beelden zien. Een speciale presentatie is er voor de collectie Delfts blauw die hij in samenwerking met keramiekatelier Bam heeft vervaardigd. Op de tentoonstelling hangen modellen, zowel naakt als gekleed, door elkaar heen zonder aanduiding van gender. Het zijn allemaal mensen.
Artistiek leider Werner van den Belt van het SMV: Wie zijn wij om te oordelen over anderen als de Vrouwen zich vol trots op artistieke wijze naakt willen tonen aan het publiek? En wat als je er om welke reden dan ook anders uitziet dan gebruikelijk en daar trots op bent?
Met de tentoonstelling wil het museum een extra betekenis toevoegen aan de Vrijstad Vianen. Vianen was in de zestiende eeuw niet alleen de eerste stad waar vrijheid van godsdienst was, voor korte tijd was het ook de enige plek in Nederland met een vrije drukpers. Met de tentoonstelling Vianen m/v/x voegt het museum daar nu een extra dimensie aan toe: vrijheid van gender. Vianen, een unieke stad met een eigen gezicht.
De tentoonstelling komt mede tot stand dankzij een financiële bijdrage van het VSB-Fonds en de Gemeente Vijfheerenlanden. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid educatief programma met podcast.

Ina Boudier-Bakker - De Straat 100 jaar
2023-11-04 - 2024-02-18
Honderd jaar geleden verscheen De Straat van schrijfster Ina Boudier-Bakker (1875-1966). Deze novelle geeft een prachtig tijdsbeeld van de stad Vianen rond 1920: het leven van de notabelen, de jaarlijkse kermis en de komst van Hongaarse ondervoede kinderen. Het werk van Ina Boudier-Bakker wordt wel ‘psychologisch-realistisch’ genoemd: het ging haar om het uitdiepen van karakters, hun innerlijk leven.
De Straat verscheen, voor de novelle in boekvorm uitkwam, in drie afleveringen in Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift 1924. Ina Boudier-Bakker was toen alweer enige jaren vertrokken uit Vianen, het onderwerp van het boek.
Zij woonde van 1917 tot 1922 aan de Voorstraat in Vianen samen met haar man Henri Boudier, die als postdirecteur geregeld van woon- en werkplaats moest wisselen. Het was voor de schrijfster geen prettige periode. Ze miste het leven van de grote stad en kon niet wennen aan het leven in het provinciestadje aan de Lek. Het sociaal contact met de plaatselijke bekrompen notabelen waarvan ze deel uitmaakte vond ze verstikkend.
Ze leefde op als eens per jaar de kermis de stille Voorstraat veranderde in een levendig en kleurrijk geheel. Het was een feest vooral voor jongeren en niet-notabelen. Het onderwerp dat een belangrijke plek kreeg in haar nog komende boek kreeg vorm in de herfst van 1921, een periode waarin ondervoede Hongaars-Oostenrijkse kinderen nog in Nederlandse gastgezinnen verbleven.
‘Verwording’, ‘haat’ en ‘uitputting’ – woorden van de schrijfster zelf – zijn belangrijke bestanddelen in deze novelle, maar Ina Boudier heeft via de kermis en de komst van de Hongaarse kinderen de mogelijkheid tot socialer functioneren in de straat gebracht. Egoïsme, egocentriciteit en standsvooroordelen moeten plaats maken voor menselijkheid, solidariteit, aldus Gé Vaartjes.
De tentoonstelling is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met biograaf en neerlandicus Gé Vaartjes, die veel over Ina Boudier-Bakker publiceerde. Uit zijn persoonlijke verzameling komen een groot aantal ‘dingen met een gezicht’, zoals Ina Boudier-Bakker ze noemde: porselein, fotoalbums, documenten, foto’s en meubels. Ook zijn er een aantal tekeningen van Isaac Israels te zien die hij maakte als voorstudie voor een olieverfschilderij dat het Stedelijk Museum Vianen in langdurige bruikleen heeft van het Literatuurmuseum in Den Haag. Tijdens de tentoonstelling wordt het schilderij tijdelijk herenigd met aantekeningen en het originele manuscript van De Straat uit de collectie van het Literatuurmuseum.
Er is een speciaal educatief programma voor en met scholen in Vianen en regio dat tot stand is gekomen in samenwerking met de bibliotheek Lek & IJssel, afdeling Vianen.

Samah Shihadi - Berlijns dagboek
2023-11-04 - 2024-02-18 | Stedelijk Museum Vianen, Voorstraat 97, Vianen
De jonge Palestijnse kunstenares Samah Shihadi (1987) maakte onlangs, tijdens een werkperiode in Berlijn, een nieuwe reeks tekeningen over haar geboorteland. Meer dan ooit zoekt ze met haar kunst de verbinding. Juist nu. Stedelijk Museum Vianen kreeg de primeur om deze kunstwerken als eerste te tonen.
Shihadi staat bekend om haar grote, minutieus in houtskool uitgewerkte, tekeningen van het land van haar grootouders die daar in 1948, bij het stichten van de staat Israël, van werden weggestuurd. Het is geen boosheid of nostalgie. De nieuwe serie tekeningen gaat om empathie en de wens verbinding met mensen te maken.
De kunst van Samah Shihadi is thuis in Vianen, van oorsprong al een bolwerk van vrijheid en tolerantie. Dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid is, blijkt uit het motto van Hendrik van Brederode, heer van Vianen in de tijd van de Spaanse overheersing en de eerste vrijheidsstrijder van Nederland: AGERE. AVT. PATI. FORTIORA. Letterlijk: ‘Men moet handelen of erger verduren’.
Het laatste kunstwerk dat Samah in Berlijn maakte staat symbool voor haar benadering van kunst en de plek van kunst in de samenleving. Ze tekent hierin zichzelf op de eerste brug die openging toen de Berlijnse muur op 9 november 1989 viel. Oost en West werden weer met elkaar verbonden. Het kunstwerk straalt hoop en vertrouwen uit voor de toekomst.
Met dank aan Livingstone Gallery, Den Haag-Berlijn en Gallery Tabari Art Space, Dubai. Bij de tentoonstelling verschijnt een engelstalige uitgave ‘Berlin Diary’, Van Spijk Art Books ISBN 9789062168228

Artist Rooms: Hans Op de Beeck
2024-01-23 - 2024-05-01 | Stedelijk Museum Vianen, Voorstraat 97, Vianen
Hans Op de Beeck start de serie ‘Artist Rooms’ met het kunstwerk ‘Vanitas (bloemen en zeepbellen)’ dat een aantal maanden deel uitmaakt van de vaste collectie van het museum. Aanleiding is de tentoonstelling Rijkscollecties & Hans Op de Beeck bij Kunsthal KAdE in Amersfoort waarvoor Stedelijk Museum Vianen een kunstwerk in bruikleen heeft gegeven.
Artist Rooms is een serie presentaties van hedendaagse kunstenaars die reageren op de vaste collectie van het museum. Het gaat meestal om een enkel werk waardoor er een nieuwe verhaallijn in de collectie ontstaat.
Credit line: Hans Op de Beeck, Vanitas (flowers and soap bubbles), 2022, black-and-white watercolour on arches papier in wooden frames 118 x 147 x 3,6 cm (framed). Courtesy Galerie Ron Mandos, Amsterdam. Copyright © The Artist
In de zomer van 2024 is het de beurt aan Iris Kensmil. Aanleiding is het Herdenkingsjaar Slavernijverleden en een link met Vianen.

Body Talk - kunst vs. fotografie
2024-02-24 - 2024-06-16 | Stedelijk Museum Vianen, Voorstraat 97, Vianen
Het Stedelijk Museum Vianen toont het werk van een unieke groep van vijf kunstenaars die ieder op eigen wijze het grensvlak tussen kunst en fotografie verkennen: Bobbi Essers, Katinka Lampe, Amie Dicke, Daphne van de Velde en Carla van de Puttelaar. Een gezamenlijk thema is lichaamstaal.
De aanwezigheid van de fotocamera – vroeger de camera obscura – voor het creatief proces in de schilderkunst is altijd onderbelicht geweest. Vaak werd het door de kunstenaar glashard ontkend, zoals bij George Breitner, totdat na zijn dood ineens tientallen foto’s opdoken die eenvoudig herleidbaar waren tot materiaal dat als voorbeeldmateriaal is gebruikt voor zijn schilderijen.
De kunstenaars op deze tentoonstelling werken in alle openheid met camera en kwast en wisselen die af naar gelang het ze uitkomt. Het grote voordeel van deze openheid is een beter begrip van de kunstwerken die in onze tijd van verregaande beeldcultuur worden gemaakt. Wanneer is het een reproductie en wanneer is het een kunstwerk? In de hedendaagse kunst lijken verf en fotocamera steeds meer in elkaar op te gaan.

Marcel Pinas - Isan Corinde, hedendaagse kunst uit Suriname
2024-06-23 - 2024-11-24
‘Mijn meester, ach neemt mijn bede aan,’ schrijft een vrijgemaakte zwarte vrouw, Dédé, in 1795 vanuit Suriname aan haar voormalige meester Engelbert Kelderman uit Vianen. Deze brief, die nooit op zijn bestemming aankwam en pas in 1980 in de National Archives in Londen werd teruggevonden, ligt aan de basis van een bijzonder verhaal.
Lianne Damen (1969) schreef naar aanleiding van de brief een prachtige historische roman De Smeekbede (2020). Vanaf 15 oktober tot 15 december 2023 was De smeekbede als toneelstuk te zien in de Nederlandse theaters. In 2024 volgt in Vianen de tentoonstelling waarbij de historische gegevens op artistieke wijze worden beschouwd vanaf het nu.
Centraal thema op de tentoonstelling en in het publieksprogramma is ‘healing’, hoe ga je om met het slavernijverleden zodat het niet meer jouw leven bepaalt. Dit zal op artistieke wijze onderzocht worden, maar er is ook ruimte voor gesprek en reflectie. Het geheel aan ervaringen wordt omgezet naar een programma voor het onderwijs.
De tentoonstelling vindt plaats in het kader van het Herdenkingsjaar Slavernijverleden en wordt ondersteund door het Mondriaan Fonds en de Provincie Utrecht en reist door naar Suriname.

Healing
2024-07-01 - 2027-07-01
Het centrale thema in de tentoonstelling ‘Marcel Pinas & Isan Corinde – Hedendaagse kunst uit Suriname’ en in het publieksprogramma is ‘healing’. Hoe ga je om met het slavernijverleden zodat het niet meer jouw leven bepaalt? Dit thema wordt op artistieke wijze onderzocht, maar biedt ook ruimte voor gesprek en reflectie.
Via deze webpagina komt u op een extra website met video-fragmenten van interviews met verschillende sprekers die iets vertellen over hun ervaringen met racisme, discriminatie, uitbuiting en/of mentale gezondheid m.b.t. het slavernijverleden.
KLIK HIER OM DIRECT NAAR DE EXTRA WEBSITE TE GAAN
Interviews met:

Werner van den Belt, curator van de tentoonstelling en artistiek-leider Stedelijk Museum Vianen
kunstenaars van de tentoonstelling Marcel Pinas en Isan Corinde
Mercedes Zandwijken, directeur van de De Keti Koti Tafel
Stevland Rudge, (mede)oprichter stichting Black Men Talk
docenten en leerlingen Basisschool Vijfheerenlanden
Sandra van den Berg, stichting CoMensha
Franky Bundel, museumeducator/ kunstenaar en werkzaam bij Cultuur en Erfgoed bij de Provincie Utrecht

Samen met kunstenaar Isan Corinde en cultuurcoaches van Bindkracht heeft het museum een educatief programma opgesteld voorafgaand aan de tentoonstelling. Het doel van dit educatieve programma was om kinderen in het Herdenkingsjaar Slavernijverleden kennis te laten maken met de reis en de ervaringen die de tot slaaf gemaakten hebben moeten doorstaan. Deze verhalen en gebeurtenissen zijn met name gefocust op de overleveringen van het gedwongen vervoer van Afrika naar de koloniën in de West.
Deze pagina vormt de verslaglegging van het programma en dient als voorbeeld voor educatieve vervolgtrajecten.
